İmplantsız Beyin Okuma Teknolojisinde Yeni Araştırma Süreci Başladı

Yapay zekâ girişimi Conduit, beyne implant yerleştirmeden düşünceleri dijital komutlara dönüştürebilecek bir sistem geliştirmek amacıyla gönüllü katılımcılardan beyin verisi toplamaya başladı. ABD’de yürütülen araştırmada iki saatlik oturumlara katılan gönüllülere 50 ila 55 dolar ödeme yapılırken şirket uzun vadede yalnızca düşünceyle yapay zekâ asistanlarını kontrol edebilen giyilebilir bir cihaz geliştirmeyi hedefliyor. Araştırma henüz deneysel aşamada ilerlediği için ticari kullanıma sunulmuş bir ürün bulunmuyor.

Giyilebilir Sistem İçin Büyük Ölçekli Beyin Verisi Toplanıyor

San Francisco merkezli Conduit, 2024 yılında kurulduktan sonra insan düşüncelerini cerrahi müdahaleye ihtiyaç duymadan analiz edebilecek bir yapay zekâ altyapısı üzerinde çalışmaya başladı. Şirket, internet sitesinde vizyonunu “ölçeklenebilir telepati” olarak tanımlarken hedefini kullanıcıların klavye, fare ya da sesli komut kullanmadan dijital sistemleri yönetebilmesi üzerine kuruyor.

Araştırma ekibi, veri toplama sürecinde katılımcılara yaklaşık 1,8 kilogram ağırlığında çok sayıda elektrot içeren özel bir başlık takıyor. Yaklaşık iki saat süren oturumlarda gönüllüler bazen büyük dil modelleriyle sohbet ediyor bazen de okuma ile yazma görevlerini yerine getiriyor. Araştırmacılar, farklı zihinsel faaliyetler sırasında oluşan beyin sinyallerini kaydederek yapay zekâ modeli için eğitim verisi oluşturuyor.

Conduit, programa katılan her gönüllüye oturum başına 50 ila 55 dolar ödeme yapıyor. Katılımcılar en fazla 32 oturuma kabul edilirken toplam kazanç 1.760 dolara kadar çıkabiliyor. Şirket, programa başvuracak kişilerden yalnızca klavyeye bakmadan yazabilme becerisi istiyor.

Araştırma ekibi, veri toplama sırasında belirli bir konuşma konusu sınırı uygulamıyor. Yapay zekâ modeli ne kadar farklı ifade biçimiyle eğitilirse düşünce çözümleme performansının da o ölçüde gelişeceği değerlendiriliyor. Beyin-bilgisayar arayüzü alanındaki güncel çalışmalar da yüksek veri çeşitliliğinin model başarısını doğrudan etkileyen unsurlardan biri olduğunu gösteriyor.

Conduit, geliştirdiği sistemi Elon Musk’ın Neuralink girişiminden ayıran en önemli noktanın cerrahi implant gerektirmemesi olduğunu belirtiyor. Şirket, kafa bandı benzeri giyilebilir bir donanımla beyin sinyallerini analiz ederek yapay zekâ komut sistemi oluşturmayı amaçlıyor.

Doğrudan cevap vermek gerekirse mevcut proje insanların düşüncelerini bugün eksiksiz okuyabilen bir teknoloji sunmuyor. Araştırmacılar, yalnızca belirli beyin sinyallerini yapay zekâ yardımıyla yorumlayabilecek modeller geliştirmek için veri topluyor. Bu nedenle çalışma, ticari üründen çok bilimsel geliştirme sürecinin bir parçası olarak değerlendiriliyor.

Haziran ayında Meta, beyin taramalarını yazılı metne çevirebilen Brain2Qwerty sisteminin yeni sürümünü tanıtmıştı. Şirket, teknolojiyi özellikle ALS ile yaşayan kişiler başta olmak üzere konuşma yetisini kaybeden bireylerin yeniden iletişim kurabilmesi amacıyla geliştiriyor. Akademik çevreler de elektroensefalografi (EEG), manyetoensefalografi (MEG) ile diğer beyin görüntüleme yöntemlerini yapay zekâ modelleriyle birleştiren araştırmalar yürütüyor.

Conduit’un kurucuları arasında Oxford mezunu Rio Popper ile yapay zekâ araştırmacısı Clem von Stengel yer alıyor. Kısa süre önce eski OpenAI araştırmacılarından Naomi Bashkansky’nin de ekibe katılması şirketin araştırma kapasitesini artırdı. Bashkansky, düşünce tabanlı komut sistemlerinin 2030’a doğru OpenAI Codex benzeri üretken yapay zekâ araçlarını kontrol edebilecek seviyeye ulaşabileceğini öngörüyor.

Nöral arayüz teknolojileri son yıllarda sağlık, erişilebilirlik ile insan-bilgisayar etkileşimi alanlarında yoğun yatırım almaya başladı. Conduit’un geliştirdiği sistem başarılı olursa yalnızca yapay zekâ asistanlarının kontrolü değil fiziksel engelli bireylerin dijital cihazlara erişimi açısından da yeni kullanım senaryoları ortaya çıkabilir. Araştırmanın gerçek performansı ise şirketin toplayacağı verilerin ardından geliştirilecek modellerin bağımsız test sonuçlarıyla daha net anlaşılacak.