Trump'ın sağ kolu açıkladı. "İran savaşında öncelik değişti"

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran ile yürütülen savaşta Washington'ın ana önceliğinin değiştiğini söyledi.

"Donald Trump'ın sağ kolu” olarak bilinen ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran ile devam eden savaşta ülkesinin temel önceliğinin artık İran'ın nükleer programı değil, Amerikalı tüketiciler için benzin fiyatlarını düşürmek olduğunu söyledi.

Fox News televizyonuna açıklamalarda bulunan Vance, "Petrolün bugün düştüğünü ve çatışmanın ilk günlerindeki zirvelerden oldukça gerilediğini biliyorum. Bir numaralı hedefimiz bu; ülkemizin dört bir yanındaki Amerikalılar için petrol ve doğalgazı ucuz tutmak" dedi.

Vance, ikinci hedefin ise "İran'ın asla nükleer silah edinmemesini sağlamak" olduğunu sözlerine ekledi.

Başkan Donald Trump tarafından daha önce savaşın temel gerekçesi olarak gösterilen nükleer silah engelleme hedefinin geriye itilmesi, çatışmanın odak noktasının Hürmüz Boğazı'nın kontrolüne kaydığını gösteriyor.

Trump'ın şubat ayı sonunda İsrail ile birlikte başlattığı savaş öncesinde açık olan kritik yakıt ikmal koridoru, İran'ın misilleme olarak boğazı fiilen kapatmasıyla Washington üzerinde güçlü bir koz haline geldi.

Küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz arzının beşte birinin geçtiği boğazdaki tıkanıklık ve yükselen benzin fiyatları, kasım ayındaki ara seçimler öncesinde 80 yaşındaki Trump'ın kamuoyu desteğini düşürürken Cumhuriyetçiler arasında Kongre kontrolünü kaybetme endişesine yol açtı.

ABD ordusunun savaşın başlamasından bu yana geçen aylarda milyarlarca dolar değerinde yüksek teknolojili füze ve mühimmat stokunu tükettiği ve stokların azalmasının Trump'ın yeni saldırı seçeneklerini sınırlandırdığı bildirildi.

Vance, şubat sonunda başlatılan taarruza yönetim içinde en şüpheyle yaklaşan isimler arasında yer alırken, mevcut tablonun İran limanlarını abluka altında tutarak petrol satışını engellemeye dayalı daha temkinli bir yaklaşıma işaret ettiği belirtildi.

Trump, kısa süre önce boğazın yeniden açılmasına yönelik hızlı bir anlaşma sağlanması halinde saldırıları durduracağını açıklamış, Axios'a verdiği mülakatta ise "Düşük profilli tutuyoruz. Onlarla yalnızca yarım ağız müzakere halindeyiz. İran'ı devasa enflasyonu ve paralarının olmaması gerçeğiyle sadece izliyoruz" ifadelerini kullanmıştı. İRAN ŞARTLARINI AÇIKLADI, ABD ABLUKANIN SÜRECEĞİNİ DUYURDU

Diplomasi askıya alınırken Tahran yönetimi boğazın yeniden açılması için Trump yönetiminin kabul etmesi beklenmeyen koşullar öne sürdü.

Bu şartlar arasında savaşın tüm cephelerde sona ermesi, ABD'nin liman ablukasını kaldırması, yaptırımlara son verilmesi, dondurulan varlıkların serbest bırakılması ve savaş zararlarının tazmin edilmesi yer alıyor.

Bu talepler, haziran ayında varılan ve İran için 300 milyar dolarlık yeniden inşa fonu kurulmasını içeren ancak çatışmaların yeniden başlamasıyla çöken mutabakat zaptının maddelerini yansıtıyor.

Öte yandan Panama Şehri'nde konuşan ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, ABD ordusunun bölgedeki deniz varlığını koruyarak İran'a uyguladığı ablukayı süresiz sürdürebilecek kabiliyette olduğunu belirtti.

Hegseth, "ABD Donanması böyle bir ablukayı süresiz olarak devam ettirebilir çünkü gemilerimizi şimdiye kadar yaptığımız gibi dönüşümlü olarak bölgeye gönderip geri çekeceğiz ve buna devam edeceğiz" dedi.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent da Tahran üzerindeki ekonomik baskının artırılacağını vurgulayarak, "Gelecek hafta yapılacak duyurular için burayı takip edin, çünkü bir ülkeye yönelik ekonomik izolasyon konusunda tarihte daha önce hiç görülmemiş önlemler uygulayacağız" açıklamasını yaptı. HÜRMÜZ'DE GEMİ TRAFİĞİ DÜŞTÜ

Savaşın sonlandırılmasına yönelik müzakerelerin tıkanması ve küresel petrol arzının bu yıl yüzde 4 düşeceğinin tahmin edilmesiyle Hürmüz Boğazı'ndaki kontrol tartışmaları derinleşti. 

İran Besic milis gücünün yeni atanan komutanı, boğazın "İran'ın kontrolü ve yönetimi altında" olduğunu öne sürdü.

Veri analiz şirketi Kpler verilerine göre, Hürmüz Boğazı'ndan geçen emtia gemisi sayısı perşembe günü beşten dokuza yükselmesine rağmen ağustos ayının günlük ortalaması olan 12 geminin altında kaldı.

Salı günü ise trafik sekiz gemiye kadar gerilemişti. Savaş öncesinde boğazdan günde 130 ila 140 gemi geçiş yapıyordu. 

Perşembe günü geçen dokuz geminin beşinin Basra Körfezi'ne giriş, dördünün ise Umman Körfezi'ne çıkış yaptığı ve çoğunlukla İran deniz rotasını kullandığı tespit edildi.

Aynı gün Babülmendep Boğazı'ndan vericileri açık şekilde geçen emtia gemisi sayısı 19 olarak kaydedildi.

Bölgedeki seyrüsefer güvenliğine ilişkin riskler devam ederken, Birleşik Arap Emirlikleri haber ajansı WAM'ın aktardığına göre Abu Dabi Ulusal Petrol Şirketi'ne ait iki gemi perşembe akşamı Hürmüz Boğazı'ndan geçerken saldırıya uğradı. 

Olayda yaralanma bildirilmezken BAE hükümeti saldırıdan sorumlu tuttuğu İran'ı kınadı. ABD'DE ÜRETİCİ FİYATLARI DEĞİŞİM GÖSTERMEDİ

Savaş ve enerji piyasalarındaki çalkantının ortasında ABD Çalışma Bakanlığı, temmuz ayına ilişkin Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) verilerini yayımladı.

Nihai talep ÜFE, haziran ayındaki yüzde 0,1'lik düşüşün ardından temmuzda değişim göstermeyerek sabit kaldı. Piyasa beklentisi endeksin yüzde 0,2 artması yönündeydi.

Yıllık bazda ÜFE artışı hazirandaki yüzde 5,5 seviyesinden temmuzda yüzde 4,7'ye geriledi. 

Fiyat verilerinin ayın erken döneminde toplanması nedeniyle temmuz sonundaki sert petrol artışlarının bu tabloya tam yansımadığı belirtildi.

Temmuzda mal fiyatları yüzde 0,7 gerilerken enerji fiyatları yüzde 3,1, toptan benzin fiyatları yüzde 5,7 ve gıda fiyatları yüzde 0,9 düştü.

Parazit salgını sebebiyle marul fiyatları rekor düzeyde yüzde 73 gerileyerek yumurtadaki yüzde 37'lik ve tahıldaki yüzde 14,8'lik artışı dengeledi. 

Hizmet maliyetleri ise portföy yönetim ücretlerindeki yüzde 6,5'lik yükselişin etkisiyle yüzde 0,2 arttı.

Gıda, enerji ve ticaret hizmetlerini dışarıda bırakan çekirdek ÜFE yıllık bazda yüzde 4,7 arttı. 

Açıklanan veriler doğrultusunda ekonomistler, ABD Merkez Bankasının (Fed) enflasyon göstergesi olarak takip ettiği Kişisel Tüketim Harcamaları (PCE) fiyat endeksinin temmuzda yüzde 0,1 artacağını ve yıllık bazda yüzde 3,6'ya gerileyeceğini tahmin ediyor.

Finans piyasalarında Fed'in 15-16 Eylül toplantısında politika faizini yüzde 3,50-3,75 aralığında sabit bırakma olasılığı yüzde 67,6'ya yükselirken, faiz artışı ihtimali yüzde 32,4'e geriledi.

İstihdam piyasasında ise 8 Ağustos ile biten haftada ilk işsizlik maaşı başvuruları 9 bin kişi artarak 209 bine çıkarken, 1 Ağustos haftasında süregelen başvurular 22 bin azalarak 1,777 milyon seviyesine indi. SAVAŞ ABD'DEKİ RAFİNERİ KÂRLARINI UÇURDU

Öte yandan Hürmüz Boğazı'ndan ham petrol sevkiyatında yaşanan uzun süreli aksaklıkların yakıt fiyatlarını ve rafineri kâr marjlarını tırmandırması üzerine, ABD'nin önde gelen yakıt üreticileri ikinci çeyrekte hissedarlarına sağladıkları getiriyi artırdı.

Sektör analistleri, rafinerilerin elde ettiği yüksek kârlar ile güçlü hisse geri alım programlarının üçüncü çeyrekte de devam etmesinin muhtemel olduğunu kaydetti. 

Bu da ABD'li yakıt üreticilerinin İran savaşından en fazla mali fayda sağlayan aktörler arasında yer aldığını gösterdi.

Çatışmalar küresel enerji taşımacılığını sekteye uğratırken, uluslararası alıcıların tedariki garanti altına almak için daha fazla ödeme yapmayı kabul etmesine yol açtı.

Rusya'daki petrol rafinerilerine yönelik saldırı dalgası da arzı daraltarak hâlihazırda enflasyon baskısıyla karşılaşan tüketiciler için fiyatları yukarı çekti.

ABD'nin en büyük üç bağımsız petrol rafinerisi olan Marathon Petroleum, Phillips 66 ve Valero Energy, ikinci çeyrekte toplam 12,6 milyar dolar kâr elde etti. 

Bu rakam, Rusya'nın 2022'de Ukrayna'yı işgal etmesinden bu yana görülen en yüksek seviye oldu.

Gabelli Funds portföy yöneticisi Simon Wong, şirketlerin mali performansına ilişkin "Çok fazla nakit kazandıklarını söylemek durumu hafifletmek olur" dedi.

Reuters ajansının hesaplamalarına göre üç rafineri, hisse geri alımları ve temettüler yoluyla ikinci çeyrekte hissedarlarına 6,3 milyar dolar aktardı.

Bu miktar, son iki yılı aşkın sürenin en yüksek tutarı olarak kayıtlara geçti.

Şirketler, kârlarının 2,9 milyar dolar olduğu geçen yılın aynı çeyreğinde hissedarlarına 2,6 milyar dolar aktarmıştı.