Airbnb ve Booking Türkiye’de Erişim Engeliyle Karşılaşabilir

TBMM’ye sunulan yeni kanun teklifi, Airbnb ve Booking gibi yabancı konaklama platformlarının Türkiye’de faaliyet göstermesi için izin belgesi ile yerel temsilci şartı getiriyor. Teklifte yıllık 5 milyon TL izin bedeli, dijital hizmet vergisi, turizm payı ve komisyon sınırı gibi yeni yükümlülükler yer alırken kurallara uymayan platformlar için erişim engeli öngörülüyor. Düzenleme henüz yasalaşmadığı için Airbnb ile Booking açısından uygulanacak nihai kurallar Meclis sürecinde yapılabilecek değişikliklere göre şekillenecek.

Yabancı Platformlar Türkiye’de Temsilci Atamak Zorunda Kalacak

Ankara’da TBMM Başkanlığına sunulan teklif, Türkiye’de konaklama rezervasyonu aracılığı yapan yabancı dijital platformların Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından denetlenmesini sağlayacak yeni bir sistem kuruyor. Platformların izin belgesi alabilmesi için Türkiye’de bir temsilci belirlemesi, Dijital Hizmet Vergisi mükellefi olması ve Türkiye’ye ilişkin vergi borçlarını yerine getirmesi gerekecek.

Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından verilecek izin belgesinin yıllık bedeli 5 milyon TL olarak belirlenirken tutarın sonraki yıllarda yeniden değerleme oranına göre artırılması planlanıyor. Cumhurbaşkanı da teklif kapsamında belirlenen bedeli iki katına kadar çıkarma veya yarısına kadar indirme yetkisine sahip olacak.

Yabancı bir platform izin belgesi almadan Türkiye’de rezervasyon hizmeti sunarsa erişim engeli uygulanabilecek. İzin belgesinin iptal edilmesi ya da süresinin sona ermesi de erişim engeli kararının gerekçeleri arasında yer alacak.

Türkiye’de faaliyet gösteren yabancı rezervasyon platformlarının mali yükümlülükleri de teklifin önemli başlıkları arasında bulunuyor. Platformların Türkiye’de dijital ortam üzerinden elde ettiği hasılat üzerinden Dijital Hizmet Vergisi alınması planlanırken oran 2026 için yüzde 5, 2027 ve sonraki yıllar için yüzde 2,5 olarak düzenleniyor.

Turizm Payı da platformların Türkiye’de elde ettiği toplam hasılata uygulanacak ayrı bir mali yükümlülük olarak öne çıkıyor. Teklifte belirlenen on binde 7,5 oranındaki payın Türkiye’nin turizm tanıtım faaliyetlerinde kullanılması öngörülürken vergi veya turizm payı yükümlülüklerini yerine getirmeyen platformların izin belgeleri iptal edilebilecek.

Dijital hizmetlerin vergilendirilmesi açısından düzenleme, Türkiye’de fiziksel merkez bulunmadan yerel pazardan gelir elde eden küresel platformlara yönelik doğrudan mali sorumluluk modelini genişletiyor. Airbnb veya Booking gibi şirketler açısından asıl değişiklik, Türkiye’deki rezervasyon faaliyetlerinin yalnızca ticari bir hizmet olarak değil izin, vergi ve temsil yükümlülükleriyle birlikte değerlendirilmesi olacak.

İstanbul’da bir otelin platform üzerinden aldığı rezervasyonda uygulanabilecek komisyon için teklif doğrudan bir üst sınır belirliyor. Platformların işletmelerden KDV hariç satış bedelinin yüzde 17’sinden daha fazla komisyon veya hizmet bedeli almasına izin verilmeyecek.

Düzenleme, konaklama işletmelerinin ticari kararları üzerindeki platform etkisini de sınırlamayı hedefliyor. Platformlar işletmeleri kampanyalı satış yapmaya zorlayamayacak, farklı kanallarda satış yapmalarını veya reklam vermelerini engelleyemeyecek.

Sıralama algoritmaları açısından da yeni kurallar getiriliyor. Platformlar, aracılık sözleşmesinde nesnel bir kriter bulunmadığı sürece bir işletmenin arama veya tavsiye sıralamasını düşüremeyecek, hizmetini kısıtlayamayacak ya da hesabını askıya alamayacak.

Airbnb veya Booking benzeri platformlarda yayınlanan konaklama ilanları için Bakanlık tarafından belirlenen belge numaralarının doğrulanması gerekecek. Turizm işletme belgesi ya da turizm amaçlı kiralama izni bulunmayan konaklama yerlerinin ilanlarının yayınlanması halinde platformlara 200 bin TL idari para cezası uygulanacak.

Rezervasyon hizmetinin hukuki zemininin de platform tarafından kontrol edilmesi gerekecek. Hizmetin hiç verilmediği veya aracılık sözleşmesinde hizmet türü ile ücretinin belirtilmediği durumlarda platformların hizmet sağlayıcıdan ücret tahsil etmesi engellenecek.

Tüketici açısından düzenlemenin en önemli sonuçlarından biri ilan bilgilerinin doğrulanmasına ilişkin sorumluluğun platformlara da taşınması olacak. Konaklama tesisinin belge durumunun sistem üzerinden kontrol edilmesi, sahte veya mevzuata aykırı ilanların yayına alınmasını azaltmayı amaçlıyor.

Ankara’daki yasama sürecinde teklifin öngördüğü yaptırım modeli, tek bir para cezasıyla sınırlı kalmıyor. Komisyon sınırının aşılması halinde platforma ihlal nedeniyle alınan ücretin 10 katı kadar idari para cezası uygulanacak ve aynı ihlalin aynı yıl içinde tekrarlanması halinde ceza yüzde 50 artırılacak.

Üçüncü ihlal ise platformun Türkiye’deki izin belgesinin iptal edilmesine kadar uzanacak. İşletmelerin sıralamasının haksız şekilde düşürülmesi veya hizmetlerinin kısıtlanması halinde 500 bin TL ceza uygulanırken müşteriye taahhüt edilen hizmetin eksik sunulması ya da hiç sunulmaması için sözleşme başına 50 bin TL ile 100 bin TL arasında yaptırım öngörülüyor.

Platformun kamu güvenini zedeleyen, ülke turizmine zarar veren veya ülke yararına aykırı faaliyetlerde bulunduğunun tespit edilmesi de izin belgesinin iptal gerekçeleri arasında sayılıyor. İzni iptal edilen bir platformun altı ay boyunca yeniden izin başvurusu yapmasına da izin verilmeyecek.

Türkiye’de hâlihazırda rezervasyon hizmeti sunan yabancı platformlar için teklif yasalaşırsa üç aylık geçiş dönemi uygulanacak. Airbnb, Booking ve aynı kapsama giren diğer platformların kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren üç ay içinde Kültür ve Turizm Bakanlığına izin belgesi başvurusu yapması gerekecek.

TBMM’ye sunulan bir kanun teklifinin doğrudan yürürlüğe girmediği özellikle önem taşıyor. Teklif önce ilgili komisyonlarda değerlendirilecek, ardından Genel Kurul gündemine gelmesi halinde milletvekillerinin oylamasına sunulacak ve yasalaşması durumunda Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girecek.

Türkiye’deki konaklama sektörü açısından yeni model, rezervasyon platformlarının fiyatlama, ilan doğrulama, sıralama algoritmaları ve vergi sorumluluklarını daha sıkı bir çerçeveye taşıyabilir. Platformların uyum maliyetleri ile komisyon sınırının işletmelere etkisi ise teklifin yasalaşması halinde özellikle küçük konaklama işletmeleri açısından yakından izlenecek başlıklar arasında yer alacak.